eATA-carnet: digitaal ATA-carnet live in 30 landen

Sinds 1 juni 2026 rijdt er vracht door Europa met een ATA-carnet dat alleen nog digitaal bestaat. Dertig landen accepteren het eATA-carnet, waaronder alle EU-lidstaten en het Verenigd Koninkrijk. Neem je regelmatig apparatuur, machines of beursgoederen tijdelijk over de grens, dan raakt dit je planning en je administratie. Wij hebben er in de eerste maanden al meerdere zendingen mee gereden. De rest van de ruim 80 carnet-landen volgt richting 1 januari 2028. In deze blog lees je alles wat je moet weten over de digitale variant.

Dit is er per 1 juni 2026 veranderd

Op 1 juni 2026 ging het eATA-systeem live in 30 landen en douanegebieden. Dat zijn alle 27 EU-lidstaten, plus Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Die landen hebben aan de ICC en de WCO gemeld dat hun douanesystemen digitale carnets kunnen verwerken.

Voor Europees wegtransport is het digitale carnet daarmee de standaard geworden. De chauffeur toont bij de grens een QR-code uit een app en de douane keurt de aangifte online goed. Het papieren boekje dat bij elke douanepost een stempel nodig had, is op die routes verleden tijd.

De WCO noemt vooral de betere traceerbaarheid, de hogere datakwaliteit en de snellere afhandeling aan de grens als winst. Tegelijk is dit pas de eerste groep. Het ATA-carnet geldt in ruim 80 landen en douanegebieden, dus ongeveer een derde daarvan werkt nu digitaal.

Wat is het eATA-carnet?

Het eATA-carnet is de digitale versie van het papieren ATA-carnet, het douanedocument voor tijdelijke in- en uitvoer. De Internationale Kamer van Koophandel (ICC) bouwde het systeem en de Werelddouaneorganisatie (WCO) keurde het concept in 2016 goed. Het eATA-systeem digitaliseert de volledige levenscyclus van een carnet, van aanvraag en afgifte tot aangiften, transacties en claims.

De regels zelf veranderen niet. Je goederen gaan nog steeds zonder invoerrechten en zonder btw de grens over. De voorwaarde blijft dat je precies dezelfde goederen binnen de geldigheidsduur weer uitvoert. Die basis staat in de ATA-conventie en het Verdrag van Istanbul, uitgewerkt in de kennisbank van de Douane. Wat wél verandert, is de drager van het document en de manier waarop de douane het afhandelt.

Zoek je de basis over tijdelijke in- en uitvoer, dan staat die in onze blog over het ATA-carnet aanvragen. Deze blog gaat over wat de digitale variant voor jouw zendingen betekent.

Tien jaar voorbereiding voor deze livegang

De livegang van juni kwam niet uit de lucht vallen. Dit zijn de mijlpalen op een rij:

• 2016: de ICC presenteert het eATA-concept, het ATA/Istanbul-comité van de WCO keurt het goed.
• 20 oktober 2019: het eerste echte eATA-transport gaat door de douane in Zwitserland.
• Pilotfase: België, China, Rusland en Zwitserland testen het systeem bij geselecteerde douanekantoren.
• 16 november 2020: de WCO keurt het standaardformulier goed waarmee landen eATA kunnen activeren.
• 1 juni 2026: 30 landen accepteren digitale carnets, waaronder alle 27 EU-lidstaten, Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk.
• 1 januari 2028: streefdatum van de WCO voor wereldwijd volledig digitale carnetprocedures.

Tijdens de pilot lag het aantal echte transporten laag, mede door corona. De ICC vulde de tests daarom aan met demo-carnets, zoals de organisatie in WCO News beschreef. Die lange testperiode verklaart waarom het systeem in 2026 in één keer in 30 landen kon starten.

Zo werkt het eATA-carnet in de praktijk

Het eATA-systeem bestaat uit drie onderdelen die met elkaar praten:

• De ATA Carnet Core is de centrale engine en database achter de beveiligde gegevensuitwisseling.
• Via het douaneportaal controleren douaniers een carnet en keuren ze aangiften digitaal goed.
• De ATA Carnet App werkt als beveiligde digitale portemonnee voor de houder en zijn vertegenwoordiger.

Het proces begint met een online aanvraag bij de uitgevende instantie. Je ontvangt een carnet-ID en een pincode en downloadt daarmee de app. Voor vertrek zet je de reisaangiften voor je hele route klaar. Bij elke grens toont de chauffeur de QR-code van de aangifte die daar hoort.

Dat vervangt het carnetboekje, maar niet de rest van het douanedossier. Je hebt nog steeds een EORI-nummer nodig. Voor het Verenigd Koninkrijk komt daar een GMR via GVMS bij, die de vervoerder aanmeldt. De aanvraag van het carnet loopt in Nederland via de Kamer van Koophandel. Die regelt ook de garantie richting de buitenlandse douane.

De voordelen van het digitale carnet

Een papieren carnet is een kwetsbaar document. Het reist maanden mee in de cabine en moet bij elke grens uit de map komen. Van elke douanepost heeft het een stempel nodig. Raakt het boekje kwijt of beschadigd, dan vraag je een vervangend carnet aan en staat je zending stil. Een vergeten of onleesbare stempel kan er later voor zorgen dat je je zekerheid niet terugkrijgt. Het digitale carnet haalt die zwakke plekken weg:

• Je hoeft geen papieren boekje te laten printen, versturen of retourneren, dus je bespaart papier en verzendingen.
• Het carnet staat in de app, dus het kan onderweg niet zoekraken of nat worden.
• De douane keurt je aangifte digitaal goed, dus een vergeten stempel is geen risico meer.
• Elke transactie krijgt een tijdstempel, waarmee je later kunt aantonen dat de goederen zijn uitgevoerd.
• Fouten in goederenomschrijvingen komen aan het licht bij de aanvraag en niet pas bij de balie.
• Je vertegenwoordigers werken via hun eigen profiel met hetzelfde carnet, op elk apparaat waarop ze inloggen.
• De WCO verwacht dat de digitale controle de afhandeling aan de grens versnelt.

Voor je administratie is de winst dat het carnet zichzelf bijhoudt. Je ziet in het systeem waar een zending in het proces staat. Wachten op een teruggestuurd boekje hoeft niet meer.

Papier en digitaal naast elkaar tijdens de overgang

Douaneadministraties stappen niet allemaal op hetzelfde moment over. Het eATA Global Transition Plan van de ICC, goedgekeurd door de WCO, regelt die overgangsperiode. Uitgevende kamers geven carnets in die periode uit op papier, digitaal of in beide vormen.

Welke vorm je krijgt, hangt af van de digitale status van de landen op je route. Loopt de route door één land dat nog met papier werkt, dan blijft het papieren carnet de hele reis actief. Je kunt dat boekje dus niet halverwege opzij leggen omdat de rest digitaal gaat.

Bij elke grens moet het formaat kloppen dat dát land accepteert. Gaat je zending binnen de EU of naar het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen of Zwitserland, dan kan het digitaal. Bij bestemmingen buiten die groep van 30 vraag je bij je aanvraag na wat er geldt.

Wat er de komende jaren nog verandert

De groep van 30 landen groeit de komende anderhalf jaar door. De ICC en de WCO verwachten dat meer douaneadministraties hun digitale gereedheid voor eind 2027 melden. Op 1 januari 2028 moeten de carnetprocedures wereldwijd volledig digitaal zijn, en dat is de harde streefdatum van de WCO.

Voor jouw planning betekent dat een krimpend overgangsvenster. Zendingen binnen Europa gaan nu al digitaal. Bij bestemmingen daarbuiten kan een land tussen nu en 2028 op elk moment omgaan. De status van vandaag zegt dus niets over die van volgend kwartaal. De ICC roept douanediensten en kamers actief op om zich aan te sluiten.

Reken er dus op dat je zendingen de komende twee jaar met beide vormen de grens over gaan. Het aandeel digitaal wordt per kwartaal groter.

Wat je nu al kunt regelen

De grootste verandering zit in het werk vóór de zending. De digitale status van elk land op de route bepaalt welk formaat mee moet. Vraag dat na bij je vervoerder of expediteur. Zorg ook dat de goederenomschrijvingen en waarden in je administratie kloppen voordat je aanvraagt. Het digitale systeem is strenger op datakwaliteit dan een papieren formulier.

Komt je zending bij een digitaal douanekantoor aan zonder digitaal carnet, dan volgt vertraging. In het slechtste geval houdt de douane je goederen aan de grens vast. Dan mis je de beursopbouw of gaat een demonstratie bij je klant niet door.

Een verkeerd formaat wordt bij de controlepost even hard afgewezen als een ontbrekend document. Het risico is het grootst op gemengde routes, waar je beide vormen moet bijhouden. Het systeem logt bovendien elke transactie met een tijdstempel, inclusief goederen die niet terugkomen zoals aangegeven.

Easy Road Transport en het eATA-carnet

Wij hebben in de eerste maanden na de livegang meerdere zendingen met een digitaal eATA-carnet gereden. De belangrijkste les uit die ritten is dat de voorbereiding bepaalt hoe soepel de grens gaat. De aangiften stonden voor vertrek klaar in de app en de QR-code werd bij de douane gescand.

Onze planners regelen de douaneformaliteiten voor transport naar Engeland en de rest van Europa. Jij vraagt het carnet aan bij de KVK, wij zorgen dat je zending er met het juiste format langs komt. Twijfel je of jouw route digitaal kan, dan zoeken de EASY Roaders dat voor je uit. Zo weet je voor vertrek welk format mee moet, en dat is EASY!

Veelgestelde vragen over het eATA-carnet